จักรชัย โฉมทองดี ทิศทางที่เริ่มดีขึ้นของ ม.190 กับเอฟทีเอ EU-ASIAN

 

 

จักรชัย: ลักษณะ โครงสร้างทางเศรษฐกิจไทยซึ่งเกิดมาจากยุทธศาสตร์การพัฒนาเศรษฐกิจของหลาย รัฐบาลยาวนานมาอย่างต่อเนื่อง เป็นโครงสร้างที่เราพึ่งพาตลาดส่งออกต่างประเทศและเงินลงทุนจากต่างประเทศ สูง อันนี้เป็นเครื่องจักรสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจไทย

 

 

                ด้วยบริบทเช่นนี้จึงไม่แปลกที่หลายรัฐบาล ไม่เฉพาะรัฐบาลของพ.ต.ท.ทักษิณ เท่านั้น แต่รัฐบาลหลังการรัฐประหาร (19 ก.ย.49) มาจนถึงรัฐบาลปัจจุบัน ทุกรัฐบาลต่างมีนโยบายเหมือนๆ กัน คือ การพยายามสร้างหลักประกันของการรักษาตลาดส่งออกที่ไทยมีอยู่เดิม และพยายามกระตุ้นเม็ดเงินลงทุนจากต่างประเทศ  

 

 

                ถ้าเรามองในส่วนของประเทศไทยซึ่งเป็นสมาชิกหลักของอาเซียน เราได้มีการทำการเจรจากับสหรัฐฯไปแล้ว เราเจรจาและตกลงไปแล้วกับญี่ปุ่น ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ตกลงบางส่วนไปแล้วกับจีนและอินเดีย จะเห็นว่าประเทศต่างๆ เหล่านี้เป็นคู่ค้าที่เป็นระบบเศรษฐกิจขนาดใหญ่

 

 

                ผมว่ายังตอบยาก เนื่องจากความตกลงนั้นยังไม่มีผลบังคับใช้ ทำให้เป็นเรื่องของการคาดเดา คาดคะเน ซึ่งสามารถที่จะทราบได้ในระดับหนึ่ง ประเด็นของสหภาพยุโรปกับอาเซียนนี่ความตกลงก็ยังไม่เห็น การเจรจาก็เป็นไปในช่วงต้นเท่านั้น ก่อนที่จะมีการระงับการเจรจาไป ทำให้การวิเคราะห์แบบฟันธงไปเลยทำได้ยากพอสมควร

 

 

                แต่ถ้าจะให้ประเมินจากทิศทาง จากเอกสารที่พอมีอยู่บ้าง และจากสิ่งที่สหภาพยุโรปได้เจรจากับประเทศคู่ค้าอื่นๆ ไปแล้ว ก็มีข้อน่าห่วงใยอยู่หลายประการ

 

 

                ประการแรก เนื่องจากเราได้เห็นเอกสารข้อเรียกร้องของสหภาพยุโรปกรณีของทรัพย์สินทาง ปัญญา เรื่องที่ห่วงกันมาก คือ เรื่องของยารักษาโรค โอกาสที่ประชาชนจะสามารถเข้าถึงยาในราคาที่เป็นธรรมได้ ผ่านทางกลไกต่างๆ ความยืดหยุ่นต่างๆ ที่มีอยู่แต่เดิม รวมถึงที่มีอยู่ภายใต้ความตกลงขององค์การการค้าโลก น่าที่จะหดหายไป  

 

 

                ภาษาที่เขาเรียกกันคือเป็นความตกลงแบบ TRIPs Plus กล่าว คือสิ่งที่สหภาพยุโรปเรียกร้องมาก็คือ ประเทศไทยจำเป็นต้องมีความผูกพันมากไปกว่าที่ตกลงไว้แล้วในองค์การการค้าโลก ซึ่งจะส่งผลให้เราไม่สามารถใช้มาตรการอย่าง CL (การใช้สิทธิ์เหนือสิทธิบัตร) ได้อย่างที่เคยทำกันมา

 

 

                ข้อจำกัดต่างๆ ที่บริษัทจะผลิตยาชื่อสามัญได้ก็น้อยลงไป ขั้นตอนจะยุ่งยากมากขึ้น ระยะการผูกขาดยาโดยเจ้าของสิทธิบัตรมีโอกาสยาวนานขึ้น

 

 

                รวมถึงเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพก็มีบทบัญญัติที่น่าจะทำให้เราต้องปรับ เปลี่ยนกฎหมายภายในประเทศ การคุ้มครองพันธุ์พืชพันธุ์สัตว์ก็จะให้สิทธิประโยชน์กับกลุ่มทุนขนาดใหญ่ และนักปรับปรุงพันธุ์ มากกว่าเกษตรกรหรือคนที่อยู่กับความหลากหลายทางชีวภาพมาอย่างยาวนาน

 

 

                นอกจากนี้ยังมีเรื่องอื่น เช่น ภาคบริการ ที่เราทราบดีอยู่ว่าประเทศไทยมีบริษัทการค้าขนาดยักษ์อยู่หลายชื่อ ซึ่งส่วนใหญ่มาจากสหภาพยุโรปทั้งอังกฤษ ฝรั่งเศส ฮอลแลนด์ ตรงนี้มีผลประโยชน์อยู่สูงที่อาจจะทำให้การเปิดเสรีภาคธุรกิจบริการต้องเปิด มากขึ้น และอาจจะมีเรื่องของบริการการเงิน โดยเฉพาะภายหลังวิกฤติเศรษฐกิจก็อาจจะทำให้ประเทศพัฒนาแล้วพยายามเข้าถึง เงินออมภายในประเทศกำลังพัฒนามากขึ้น

 

 

                ในส่วนอื่นๆ เช่น ภาคเกษตร เราอาจจะมองว่ายุโรปไม่น่าจะเป็นคู่แข่งที่น่ากลัวของเรา เขาน่าจะเป็นตลาดของเราเสียด้วยซ้ำ แต่อย่าลืมว่าสินค้าเกษตรบางตัวในสหภาพยุโรปมีการอุดหนุนการผลิตอยู่สูงมาก ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวโยงกับผลิตภัณฑ์นม เนยแข็ง ไวน์ รวมถึงสินค้าเกษตรอื่นๆ ก็อาจจะส่งผลกระทบต่อการผลิตในบ้านเราได้ อันนี้เป็นภาพที่มีการวิตกกังวลกันอยู่

 

 

 

                ในส่วนของกระบวนการจะเรียกว่าบกพร่องคงลำบาก ส่วนหนึ่งต้องมองในมุมดีก่อน การเจรจาส่วนนี้เกิดขึ้นพร้อมๆ กับการมีรัฐธรรมนูญ 2550 โดยเฉพาะการมีมาตรา 190 ซึ่งกำหนดไว้ถึงเรื่องความโปร่งใสและความมีส่วนร่วม หน่วยงานหลักที่รับผิดชอบเรื่องนี้คือ กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ จนถึงปัจจุบันก็ดำเนินการภายใต้เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ และบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญได้อย่างน่าชื่นชม ด้วยการเปิดโอกาสให้มีการรับฟังความคิดเห็น

 

 

                ที่สำคัญผมคิดว่าประเทศไทยยังจำเป็นต้องค้าขายกับประเทศอื่นๆ ต่อไป อันนี้เป็นส่วนดีของระบบเศรษฐกิจ คงไม่ค้าไม่ได้ แต่ถ้าไปค้าเสรีแบบไม่มีการดูแล กำกับ ควบคุมใดๆ เลย ก็คงจะไม่ได้อีกเช่นเดียวกัน

 

 

                ถามว่ากฎหมายลูกของมาตรา 190 จะเข้ามามีบทบาทได้อย่างไร ผมคิดว่าจะเพิ่มธรรมาภิบาลในกระบวนการที่จะทำความตกลง ถ้าประชาชนสามารถมีความเข้าใจมากขึ้น