กสม.ตั้งคำถามถึงรัฐบาลกรณีลงนามเอฟทีเอ ?อาเซียน-ญี่ปุ่น?

กรุงเทพ/ คณะกรรมการสิทธิฯกางรัฐธรรมนูญทวงถามความชอบธรรมจากรัฐบาล หลังงุบงิบเซ็นความตกลงเอฟทีเอ “อาเซียน-ญี่ปุ่น” ศ.เสน่ห์ติงส่อละเมิดรธน.มาตรา 190 เสนอรัฐเปิดเผยเนื้อหาต่อสาธารณะ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่าวันนี้ (24 มี.ค.2551) คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเปิดแถลงข่าว “การลงนามความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจอาเซียน-ญี่ปุ่น และการแก้ไขรัฐธรรมนูญ มาตรา 190” โดยมีศ.เสน่ห์ จามริก ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมด้วยนายวีรวิทย์ วีรวรวิทย์  นายประนูญ สุวรรณภักดี รองเลขาธิการคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และนายบัณฑูร  เศรษฐศิโรตม์  ผู้เชี่ยวชาญประจำคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ร่วมแถลงข่าว

ทั้งนี้ คณะกรรมการสิทธิ์ได้อ้างถึง มติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2551 อนุมัติให้ลงนามความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจอาเซียน-ญี่ปุ่น (Japan-ASEAN Comprehensive Economic Partnership) และต่อมาเมื่อวันที่ 11 เมษายน 2551 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ได้เป็นผู้ลงนาม ความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจอาเซียน-ญี่ปุ่น ดังที่ปรากฏเป็นข่าวในสื่อมวลชน โดยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติได้ให้ความสำคัญต่อเรื่องการเจรจาจัดทำ ความตกลงการค้าเสรี (FTA) มาโดยตลอด เนื่องจากตระหนักถึงความสำคัญของความตกลง FTA ที่ไม่ได้มีเนื้อหาเป็นเพียงการลดอัตราภาษีศุลกากร แต่มีเนื้อหาครอบคลุมทั้งเรื่อง สิ่งแวดล้อม เรื่องทรัพย์สินทางปัญญา เรื่องการลงทุน เรื่องการค้าบริการ ฯลฯ ซึ่งอาจมี ผลกระทบอย่างกว้างขวางและมีนัยสำคัญต่อสิทธิมนุษยชนในหลายด้าน เช่น สิทธิเกษตรกร สิทธิชุมชน สิทธิผู้บริโภค เป็นต้น

ศ.เสน่ห์ จามริก ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กล่าวว่า แม้โดยสาระส่วนใหญ่ของความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจอาเซียน-ญี่ปุ่น จะไม่ได้มี ผลกระทบต่อประเทศไทยมาก เนื่องจากประเทศไทยได้ลงนามความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจ ไทย-ญี่ปุ่น (JTEPA) ไปก่อนหน้านี้แล้ว แต่ประเด็นสำคัญที่ต้องพิจารณาในขณะนี้ คือ การดำเนินการในขั้นต่อไปเกี่ยวกับเรื่องความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจอาเซียน-ญี่ปุ่น ว่าเป็นไปตามบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญโดยเฉพาะมาตรา 190 หรือไม่ ในประเด็นต่างๆ ดังนี้

(1) รัฐบาลจะมีกระบวนการดำเนินงานในขั้นตอนต่อไปอย่างไรภายหลังการลงนามเมื่อวันที่ 11 เมษายน 2551 เพื่อให้เป็นไปตามบทบัญญัติของมาตรา 190 วรรคสอง ทั้งนี้ ตามบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญ รัฐบาลต้องส่งเรื่องให้รัฐสภาเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบก่อนที่จะมีผลผูกพัน

(2) การเปิดเผยความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจอาเซียน-ญี่ปุ่นที่ได้ลงนามไปแล้วทั้งฉบับต่อสาธารณชนตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 190 วรรคสี่ ซึ่งนับตั้งแต่ที่มีการลงนามไปเมื่อวันที่ 11 เมษายน 2551 จนถึงบัดนี้ รัฐบาลยังไม่ได้มีการเปิดเผยความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจ อาเซียน-ญี่ปุ่นแต่อย่างใด

ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ระบุว่า ภายในสัปดาห์นี้ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติจะได้มีหนังสือด่วนไปถึงนายก รัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เพื่อขอคำชี้แจงเกี่ยวกับความชัดเจนในประเด็นดังกล่าว และขอคำยืนยันว่ารัฐบาลจะไม่ละเลยเจตนารมณ์และบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ

สำหรับในกรณีนี้ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติมีความเห็นว่า สิ่งที่รัฐบาล พึงดำเนินการโดยเร็วเพื่อให้เป็นไปตามเจตนารมณ์และบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ คือ

(1) การเปิดเผยความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจอาเซียน-ญี่ปุ่นที่ได้ลงนามไปแล้วต่อ สาธารณชน อันจะเป็นประโยชน์ต่อการที่ทุกฝ่ายจะได้มีโอกาสพิจารณาและให้ความเห็นต่อ เนื้อหาสาระของความตกลงอย่างรอบคอบก่อนที่รัฐสภาจะพิจารณาในขั้นต่อไป

(2) การประกาศถึงความชัดเจนในการนำเรื่องความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจ อาเซียน-ญี่ปุ่น เสนอต่อรัฐสภาเพื่อขอความเห็นชอบตามมาตรา 190 วรรคสอง

(3) ให้มีการจัดทำกฎหมายการเจรจาความตกลงระหว่างประเทศรองรับมาตรา ๑๙๐ โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน และให้เปิดเผยร่างกฎหมายการเจรจาความตกลงระหว่างประเทศที่กระทรวงการต่างประเทศได้เสนอผ่านความเห็นชอบคณะรัฐมนตรีไปแล้ว และขณะนี้อยู่ระหว่างการพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

อนึ่ง เนื้อความจากแถลงการณ์ของคณะกรรมการสิทธิฯ กล่าวถึงปัญหาการแก้ไขรัฐธรรมนูญซึ่งกำลังเป็นประเด็นทางการเมืองที่มี ข้อถกเถียงจากหลายฝ่ายอยู่ในขณะนี้ จากกรณีการลงนามความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจ อาเซียน-ญี่ปุ่น ซึ่งเกี่ยวโยงกับบทบัญญัติในมาตรา 190 นั้น จะเห็นถึงข้อควรพิจารณาต่อการแก้ไขรัฐธรรมนูญในหลายประการ ดังนี้

มาตรา 190 นั้นเป็นมาตราที่แก้ไขเพิ่มเติมมาจากมาตรา 224 ในรัฐธรรมนูญ 2540 หลักการสำคัญในมาตรา 190  คือ การสร้างกระบวนการและกลไกในการรับมือกับ “โลกา ภิวัตน์ทางเศรษฐกิจ” ให้เกิดความรอบคอบ มีธรรมาภิบาลมากขึ้น และให้การจัดทำความ ตกลงระหว่างประเทศเกิดผลประโยชน์ต่อสังคมและประเทศชาติโดยส่วนรวม ไม่ตกอยู่กับ กลุ่มธุรกิจการเมืองกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเหมือนที่ผ่านมา โดยสร้างการตรวจสอบถ่วงดุลระหว่าง ฝ่ายบริหารกับฝ่ายนิติบัญญัติและกับภาคประชาสังคม เพิ่มอำนาจต่อรองให้กับคณะเจรจาของไทยโดยให้เสนอกรอบเจรจาต่อรัฐสภาก่อน รวมทั้งให้ประชาชนมีส่วนร่วมในกระบวนการเจรจามากขึ้น ดังนั้น บทบัญญัติเรื่องกระบวนการเจรจาความตกลงระหว่างประเทศในรัฐธรรมนูญ 2550 จึงมีความเหมาะสมสอดคล้องกับสภาพการณ์ทางเศรษฐกิจและการเมืองระหว่างประเทศ มากกว่าบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญ 2540 โดยเปรียบเทียบ

นอกจากนี้ ภายหลังรัฐธรรมนูญ 2550 มีผลใช้บังคับเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2550 ได้มีการปฏิบัติตามมาตรา 190 ไปแล้วในหลายกรณี เช่น การเสนอกรอบเจรจาความตกลง เขตการค้าเสรีอาเซียน-สหภาพยุโรปต่อรัฐสภาเมื่อวันที่ 10 มกราคม 2551 เพื่อขอความ เห็นชอบก่อนการเจรจา ซึ่งแสดงให้เห็นว่ารัฐบาลสามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดในรัฐธรรมนูญได้โดยยังมิได้พบปัญหาในการดำเนินการใดๆ ที่จำเป็นต้องแก้ไข

อย่างไรก็ตาม หากจะมีการปรับปรุงแก้ไขมาตรา 190 ต้องเป็นไปเพื่อทำให้กระบวนการเจรจาและจัดทำความตกลงระหว่างประเทศมีธรรมาภิบาลมากขึ้น เป็นกลไกที่คัดกรองและรับมือโลกาภิวัตน์ทางเศรษฐกิจได้ รวมทั้งส่งเสริมกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน มิใช่การปรับแก้เพื่อย้อนกลับไปใช้กระบวนการเจรจาและตัดสินใจแบบปิดลับ ซ่อนเร้น อยู่ในวงจำกัดของเจ้าหน้าที่รัฐและฝ่ายรัฐบาลเหมือนดังเช่นที่เกิดเป็นปัญหาในกรณีความตกลงเขตการค้าเสรีไทย-ออสเตรเลีย หรือความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทย-ญี่ปุ่น.

อ้างอิง : สำนักข่าวประชาธรรม